0%
Yağmurlama Sulamada Hat Aralığı ve Başlık Mesafesi Nasıl Hesaplanır?

Yağmurlama Sulamada Hat Aralığı ve Başlık Mesafesi Nasıl Hesaplanır?

Yağmurlama sulamada hat aralığı ve başlık mesafesi, başlığın ıslatma çapının yüzdesi olarak hesaplanır. Kare düzende rüzgârsız havada çapın %55'i, orta rüzgârda %50'si, kuvvetli rüzgârda %45'i üst sınırdır. Ardından yağış hızının (mm/saat) toprağın su alma hızını aşmadığı kontrol edilir.

Bu rehberde hesabı adım adım, örnek değerlerle anlatıyoruz. Doğru hat aralığı, mandallı yağmurlama boruları ile kurulan yağmurlama sulama sisteminin her parsele eşit su vermesini sağlar.

Kısa Özet

  • Başlık mesafesi: Aynı mandallı hat üzerindeki iki başlık arası.

  • Hat aralığı: Yan yana iki lateral hat (veya hattın taşındığı iki konum) arası.

  • Temel kural: Mesafe = ıslatma çapı × rüzgâra göre yüzde.

  • Kontrol: Yağış hızı (mm/saat) = başlık debisi (L/saat) ÷ (başlık mesafesi × hat aralığı).

  • Sınır: Yağış hızı toprağın su alma hızından düşük olmalıdır.

 

Hat Aralığı ve Başlık Mesafesi Nedir?

Bir yağmurlama başlığı suyu eşit dağıtmaz. Su miktarı başlığa yakın bölgede yüksektir, ıslatma çapının dış kenarına doğru azalır. NC State Extension bu nedenle başlıklar ve hatlar arasındaki mesafenin üretici ıslatma çapının %50–65'i arasında tutulduğunu belirtir.

Başlıklar birbirinin alanına girer; bu örtüşmeye "baştan başa" (head-to-head) yerleşim denir.

  • Islatma çapı: Başlık kataloğunda, belirli basınç ve meme çapı için verilen değerdir.

  • Başlık mesafesi (S1): Mandallı lateral hat boyunca başlıklar arası metre.

  • Hat aralığı (S2): Ana hat boyunca lateral hatlar arası metre.

Başlık Mesafesi ve Hat Aralığı Nasıl Hesaplanır? Adım Adım

  1. Başlık kataloğundan çalışma basıncındaki ıslatma çapını alın.

  2. Sulama saatlerindeki ortalama rüzgâr hızını belirleyin.

  3. Aşağıdaki tablodan düzen tipine (kare veya üçgen) uygun yüzdeyi seçin.

  4. Islatma çapını bu yüzdeyle çarpın: sonuç azami mesafedir.

  5. Sonucu aşağı yuvarlayın, mandallı boru boylarıyla uyumlu bir değere getirin.

  6. Yağış hızını hesaplayıp toprağın su alma hızıyla karşılaştırın.

Rüzgâr Hızına Göre Azami Aralık Tablosu

Rüzgâr hızı

Kare düzen (çapın %'si)

Üçgen düzen (çapın %'si)

0–5 km/saat

%55

%60

6–11 km/saat

%50

%55

13–19 km/saat

%45

%50

 

Kaynak: Lawn & Landscape – Proper Sprinkler Spacing; değerler mil/saat'ten km/saat'e çevrilmiştir.

Örnek Hesap: 30 Metre Islatma Çaplı Başlık

  • Islatma çapı: 30 m (katalog değeri, örnek).

  • Rüzgâr: 6–11 km/saat, kare düzen → %50.

  • Azami mesafe: 30 × 0,50 = 15 m → düzen 15 m × 15 m.

  • Başlık debisi: 1.500 L/saat (örnek).

  • Yağış hızı: 1.500 ÷ (15 × 15) = 6,7 mm/saat.

Bu değer tın toprakta (10–20 mm/saat) uygundur. Killi toprakta (1–5 mm/saat) ise yüzey akışı riski doğar; daha küçük meme seçmek gerekir.

Yağmurlama Sulama Borularında Yağış Hızı Toprağı Aşarsa Ne Olur?

Yağış hızı formülü Netafim'in başlık seçim kılavuzunda şöyle verilir: başlık debisi (L/saat) ÷ (başlık mesafesi × hat aralığı). Sonuç mm/saat cinsindendir.

Toprak bu suyu yeterince hızlı alamazsa su yüzeyde birikir ve eğim yönünde akar. Parselin bir kısmı fazla, bir kısmı eksik su alır. FAO toprak türüne göre temel su alma hızlarını şöyle verir:

Toprak türü

Temel su alma hızı (mm/saat)

Kumlu tın

20–30

Tın

10–20

Killi tın

5–10

Kil

1–5

 

Kare Düzen mi, Üçgen Düzen mi?

Kare Düzen

Artıları ve Eksileri

  • Artı: Mandallı hat her taşınmada aynı aralıkla kolayca yeniden kurulur.

  • Artı: Dikdörtgen parsellerde kenar ve köşe planlaması basittir.

  • Eksi: Aynı rüzgârda üçgen düzene göre daha dar aralık gerekir, başlık sayısı artabilir.

Üçgen Düzen

Artıları ve Eksileri

  • Artı: Tabloya göre aynı rüzgârda 5 puan daha geniş aralık tanır.

  • Eksi: Komşu hatlardaki başlıkların yarım aralık kaydırılması gerekir.

  • Eksi: Taşınabilir sistemlerde düzeni her konumda korumak daha fazla dikkat ister.

Mandallı Yağmurlama Borusu Hat Planlamasını Nasıl Etkiler?

Başlığın ıslatma çapı çalışma basıncına bağlıdır. Hat boyunca basınç düşerse çap küçülür ve hesapladığınız aralık yetersiz kalır. Bu yüzden boru basınç sınıfı, aralık hesabının bir parçasıdır.

Düzgünler Plastik mandallı yağmurlama boruları; yüksek yoğunluklu polietilenden, TS EN 12201-3'e uygun üretilir. Mandallı kilit sistemi hızlı ve sızdırmaz bağlantı sağlar; UV dayanımlı yapı açık arazide kullanıma uygundur. Mesafeyi boru boyunun katı olarak planlamak, her taşımada kurulumu hızlandırır.

Hangi Atü Mandallı Yağmurlama Borusu Seçilmeli?

Başlığın çalışma basıncına hattaki sürtünme kaybını ve kot farkını ekleyin. Toplam değerin üzerinde kalan basınç sınıfını seçin:

Ürün

Basınç sınıfı

Ne zaman seçilir?

5 Atü Mandallı Yağmurlama Borusu

5 Atü

Toplam hat basıncı 5 Atü'nün altında kalıyorsa

6 Atü Mandallı Yağmurlama Borusu

6 Atü

Toplam basınç 5–6 Atü arasındaysa

8 Atü Mandallı Yağmurlama Borusu

8 Atü

Uzun lateral veya eğimli arazide toplam 6–8 Atü ise

10 Atü Mandallı Yağmurlama Borusu

10 Atü

Yüksek basınçlı başlık veya büyük kot farkında 8–10 Atü ise

 

Not: Atü yaklaşık olarak bar'a eşittir. Kesin seçim için başlık kataloğundaki çalışma basıncını esas alın.

Yağmurlama Sulama Boruları: Yeni mi, 2. El mi?

"2 el yağmurlama sulama boruları fiyatları sahibinden" araması, ilk yatırımı düşürmek isteyen üreticiler arasında yaygındır. Ancak aralık hesabı doğru basınca dayandığı için borunun durumu hesabın kendisini etkiler.

  • Yeni boru: Basınç sınıfı ve standardı bellidir; mandal ve conta yıpranmamıştır.

  • Yeni boru: Hesapladığınız aralık sahada aynı basınçla çalışır.

  • 2. el boru: UV yaşlanması ve mandal aşınması dışarıdan görülmeyebilir.

  • 2. el boru: Sızdıran bağlantı basıncı düşürür, ıslatma çapı daralır, eksik sulanan şeritler oluşur.

Yağmurlama Boruları Kuyu ve Ana Hatla Nasıl Uyumlu Planlanır?

Aynı anda çalışan başlıkların toplam debisi, kuyunun sürekli verebileceği debiyi aşmamalıdır. Örnekteki 1.500 L/saat'lik başlıktan 20 adet çalışıyorsa sistem 30 m³/saat ister.

Bu debiyi taşıyan sabit ana hat ve kuyu boruları da aynı hesapla seçilir. Düzgünler Plastik bu amaçla U-PVC sondaj boruları ve 4–16 Atm u-PVC basınçlı su boruları da üretir.

Hat planınıza uygun basınç sınıfını seçmek için Mandallı Yağmurlama Boruları kategorimizi inceleyin veya parsel ölçüleri ve başlık bilgilerinizle teklif isteyin.

 

Sıkça Sorulan Sorular - S.S.S

Yağmurlama başlıkları arası kaç metre olmalı?

Kare düzende ıslatma çapının %45–55'i kadar olmalıdır. 30 metre çaplı bir başlıkta bu, rüzgâra göre 13,5–16,5 metredir.

Baştan başa (head-to-head) yerleşim ne demek?

Başlık mesafesinin atış yarıçapına, yani ıslatma çapının yarısına eşit olmasıdır.

Rüzgârlı havada yağmurlama sulama yapılır mı?

Yapılır, ancak aralık daraltılmalıdır. Missouri Üniversitesi mümkünse rüzgâr 8 km/saat'in altındayken sulamayı önerir; bu çoğu bölgede gece ve sabah saatleridir.

Yağmurlamada yağış hızı nasıl hesaplanır?

Başlık debisi (L/saat), başlık mesafesi ile hat aralığının çarpımına (m²) bölünür. Sonuç mm/saat cinsinden yağış hızıdır.

Mandallı yağmurlama borusunda hangi basınç sınıfı seçilmeli?

Başlık çalışma basıncı, hat sürtünme kaybı ve kot farkı toplanır. 5, 6, 8 ve 10 Atü mandallı yağmurlama borusu seçeneklerinden bu toplamın üzerinde kalan sınıf seçilir.

Ziyaretçilerimizin Sorduğu Sorular - PAA

Bir dönüme kaç yağmurlama başlığı gerekir?

Bir dönüm 1.000 m²'dir. 15 × 15 m düzende her başlık 225 m² sular; bu, kenarlar hariç dönüm başına yaklaşık 4,4 başlık eder.

Üçgen düzen her zaman daha mı verimlidir?

Hayır. Daha geniş aralık tanır, ama taşınabilir mandallı hatlarda kare düzen kurulum kolaylığı sağlar.

Islatma çapını kendim ölçebilir miyim?

Evet. Tek başlığı kullanacağınız yükseklik ve basınçta çalıştırıp suyun ulaştığı mesafeyi ölçebilirsiniz.

 

Yazar: Düzgünler Plastik Teknik Ekibi

1975'te Konya'da kurulan Düzgünler Plastik'in sulama ekibi tarafından, aşağıdaki kaynaklara dayanılarak hazırlanmıştır.

 

Kaynaklar

 

Ürünler ve üretim süreçlerimiz ile ilgili daha fazla bilgi için iletişime geçiniz.

Daha fazla içerik için lütfen blog sayfamızı ziyaret ediniz.

 
Bize Ulaşın

Projeleriniz İçin Doğru Çözümü Birlikte Belirleyelim

Teklif Al